Casa Blanka
albrechtblank@googlemail.com

 

Carmen Seculare

Johann Hildebrand Withof

 

1755[1]

 

Praepotens mundi Stator, atque Custos

Omnis hunc totum generis per orbem,

Terminos fixa sibi destinatos

Sede colentis:

 

Quo laborantes tremuere terrae

Nuper irato, tremuere diris

Hinc & hinc undis tumefacta magni

Templa profundi.

 

Horret infelix plaga Lusitani,

Pene disruptis barathri cavernis:

Stans Olyssippo violenter una

Concidit hora.

 

Quique Pactolo prius, aut Hydapsi

Dives, aut Hermo nihil invidebat,

Praeferens Bactris & utrique dudum

Se Tagus Indo,

 

Questus immissae sibi luctuosus

Tethyos saevae fremitus, trucemque

Totius vultum maris, inquilinos

Luget egentes.

 

Hispali Baetis rabiem, supremas

Urbibus strages reliquis Iberus,

Ima Telluris quatiente motu,

Vimque parabat.

 

Nemini cautas timuere, fundo

Pene subducto, per aquam natantis

Ultimae Gades populi ruinas,

Ultima Calpe.

 

Sensit horrendos Abyle fragores :

Cantaber sensit metuens revulsos

Litoris curvi scopulos, nigrique

Verbera ponti.

 

Astur effosso sitienter auro

Concolor montes in humum volutos,

Et superjectas trepidus fodinis

Palluit arces.

 

Quid, quod Europae Libyaeque cuncta

Perculit terror, neque Tingitanam

Vidit expertem titubante cano

Maurus Atlante ?

 

Non pares unquam peperit Vesevus

Mugiens clades : paribus nec olim

Bruttias urbes Siculo revulsit

Aetna Peloro.

 

Tu tuae nobis, Pater alme, praebens

Mille clementis monumenta dextra,

Tale nil quicquam meritos tulisti

Vivere tuos.

 

Quas tibi grates, tibi quas canemus

Debita moti pietate laudes ?

Posse credemus tibi quo Parenti

Ture litari?

 

Nos tot afflictis misere per orbem

Gentibus compar levitate turba,

Forsan & pejor, nec adhuc sub ipso

Sana reatu?

 

Proderunt census nihil hic Sabaei:

Nil frequentantes Arabum liquores

Suavis halatum cumuli per aras:

Nil bovis exta;

 

Quidquid & laeta pecudis per herbas

Amne Clitumnus, vitreusque lotum

Mincius vidit, per aprica quicquid

Rura Galesus.

 

Casta deteris tibi cespitantum

Sordibus semper placuere corda,

Si pedi rectae modo trita rursus

Compita vitae:

 

Nos tot indignos bona si potitos

Voce non tantum labiis natante,

Corde sed fracto, sed agente sursum

Mente fatemur.

 

Luce terrenos superante visus

Vivis immensus; sed adire Christum

Phosphorum mandas, & amare lucem,

Nocte fugata.

 

Patre te miti, Duce te benigno,

Jam per annorum spatiosa centum

Teuteburgensis cecinere luco

Tempora Musae.

 

Nec diu, Mavors iterata quamvis

Tela vibraret, potuit morari

Caepta Parnasi semel hic locatis

Orgia Nymphis.

 

Rora cum Rheno gracilis marito

Vidit hic junctis Dryadum Napaeis

Rite saltantum tot utramque praeter

Agmina ripam.

 

Ipse ducebat pater, ipse Paean,

Barbiton pulsans hilares choreas,

Verna vicinae referente Majo

Gaudia silvae.

 

Artibus sacris sua laus, suumque

Constitit nunquam decus imminutem:

Constitit vivax & in omne virtus

Nobilis aevum.

 

Se per humanae Sophies vireta,

Perque divinae, docilis Juventus

Sivit ad laudes & honesta recto

Tramite duci.

 

Se sinat Tempe per amoena posthac

Impedimentis eadem remotis,

Da DEus, duci, DEus o, bonorum

Fons & origo.

 

Quos juvat clamor cupidos protervae

Per Camoenarum pia castra rixae,

Vilis incultos retinere mores

Plebis omittant.

 

Barbaros non hic Corybantas armant

Saeva turritae sacra Dindymenes,

Dum movent mentem geminata diris

Ritibus aera.

 

Hic procul Thracum feritate comis

Attico regnat Gravitas lepore,

Qui Cleantheae bene jacta spiret

Semina frugis.

 

Glandibus pasci cupiat ferinis

Arcadum proles: Solyme det omni,

Det dapes Hellas Latiumque nostrae

Gentis alumno.

 

Vulgus hinc cesset procul o profanum,

Plebs verecundis aliena Sacris

Phocidos castae, mera plebs, inerti

Dedita ventri:

 

Quamlibet centum veteres adornent

Atrium cerae clypeis refulgens.

Nullus hic lixis locus est, vacerris

Nullus ineptis.

 

Hic sumus docti, sumus elegantes,

Si sumus digni titulo, nec ulla

Sorde nutrimur, vel inerte luxu

Perdimus aevum.

 

Quoque sit maior gregis altiorque

Dignitas puros latices bibentes,

Pura carpentis thyma, quaeque nullus

Spurcet oleto,

 

Sint Duces ipsi sine turpis umbra

Labis: austero facilem Catoni

Laelium jungant, feritatis hostes,

Pacis amici.

 

Verba nil prosunt, meliora nostris

Quae tot Arpinas, tot Apollinari

Fudit Andinus sale tincta: solis

Creditur actis.

 

Si viros multum iuvat esse doctos,

Plus iuvet, vulgu nucibus relictis,

Esse prudentes, Sapientiaeque

Nectare pastos.

 

Digna res coelo, rabulisque major,

Vatibus, mystis, ducibus, sophisque,

Christianismus, nova ni gelatos

Flamma perurat :

 

Flamma, quae sacro stipulas inanes

Igne consumens, & Apostulorum

Confidens linguis animat vigore

Pectus & ora:

 

Nec tua frontis, Pharisaee, rugas,

Inverecundam neque Sadducaei,

Sed viri lustrans placidi modestam

Lumine menten.

 

Ite plebeji, procul ite, Fastus:

Livor i vecors, sibi commodando

Luridum spargens, aliis nocendo

Virus Echidnae.

 

Compotes Artis docilesque paucos,

Judices Artis sed adesse multos,

Improbae dos est ab Apelle risae

Congrua turbae.

 

Pejus est stulto nihil erudito.

Mite coelestis vitiis repurgat

Veritas pectus, sacra Nympha, regum

Stemmate major.

 

Hanc petant omnes iuvenes senesque

Mentis insigni recalentis oestro,

Quotquot inscribi cupiunt Minervae

Nomina peplo.

 

Sic novi centum peragantur anni

Teutoburgensi faciles Lyceo,

Dum sacrae Numen benedict ipsum

Coelitus Aedi.

 

Artibus, iuncta pietate, pulcris

Pectorum ditet novus arva cultus,

Et propagentur meliora lapsis

Secula seclis.

 

Lima Claubergi peracuta scabro

Qualibet rursus poliat remoto,

Sit licet dispar methodus: diserti

Lima Graneni.

 

Hundios, veri nova, redde, fulcra,

Fuchsios comi gravitate claros,

Mente Feltmannos avida tuendi

Jura docentum:

 

Graevios fama, pietate sanctos

Redde Mastrichtos, DEus,  & capaces

Artis Henninos, neque Zoilorum

Dicta morantes:

 

Tollios laudem meritos tot orsis,

Et Theoninis sine mente rosos

Dentibus turbae sibi vindicantis

Jura licenter:

 

Candidae prisco fidei tenaces

More Mensingas, facilisque vitae

Brandios cultu bona posterorum

Verba merentes:

 

Quicquid & vere nitidum piumve,

Moribus cultum, variaque praestans

Dote tot quondam celebrata nostris

Lustra tulerunt.

 

Regis Astraeam revocantis ardor

Mentis accendat studio minores:

Orphanis tutum viduisque constet

Semper asylum.

 

Vile Fucorum genus abdicetur:

Simplici regnet sacer ore Candor:

Vera, quae vulgo periere, dentur

Nomina rebus.

 

Non petat causas malesanus omnes

Semper in nexu serieque rerum,

Cui placet cortex, pueros iuvante

Digna triumpho.

 

O nuces omni vacuae medulla!

Plausus o vecors! gregis o superbi

Densa caligo! Manus est ubique

Numinis alti.

 

Numen in coelo dare iura praesens,

Numen in terra: superesse tempus

Alterum: larvis semel abstinendum,

Pectora credant.

 

Sit pudor, coecos & adhinniente

Turpibus nugis levitate fractos,

Quamlibet tandem trepidos ad umbram,

Dicere fortes.

 

Fortis est, qui nil metuit cupitve:

Fortis est Aequi rigidus satelles :

Teste qui coelo sibi victor ipsi

Vivit & ultor.

 

Sit DEI Nomen venerationi:

Nesciens Regnum tenebras propinquet:

Sacra sit terrae, velut una caelo,

Norma Voluntas.

 

Nulla prorumpens Phlegethonte tabes

Incubet terris: elementa laetos

Praebant vultus. fera classicorum

Murmura cessent.

 

Posteri cantus validos Withofi

Vatis affirment habuisse pondus,

Sacra quos summi Jovis aeviternum

Diphthera servet.

 



[1] Zur 100 Jahr-Feier der Universität Duisburg